تالیفات

قلب سلیم

نظیم و تصحیح و مقدمه از : ‌استاد سید محمد هاشم دستغیب

انتشارات :‌کانون تربیت – شیراز

تاریخ چاپ : آذر ۱۳۶۳

خلاصه :

مستفاد از آیات و اخبار، برنامه پیغمبران در تزکیه و تعلیم خلاصه میشود که برای کمال انسانیت راه منحصر میباشد ، تزکیه یعنی پاکسازی نیز قبل از تعلیم لازم است .

وظیفه انبیا ، پاک کردن مردم از رذائل اخلاقی و زشتیهای نفس و به تعبیر دیگر مساعد کردن زمینه برای بارور شدن اعمال و اعتقادات است ، بدیهی است اگربهترین تخمها را آبیاری مرتب ولی در زمین نامساعد بکارند نه تنها نفعی ندارد بلکه خود آن تخم را نیز از کف داده اند ،‌اینست که گفتیم برنامه پیغمبران پیش از تعلیم تزکیه است یعنی آمادگی نفس برای بارور شدن اعتقاد و عمل .

اگر بیماریهای اندرون برطرف نگردد آنچه اسباب هدایت از جهت تعلیمی است نتیجه عکس دارد همانطوری که از آیات و اخبار بسیاری استفاده میگردد .

برنامه تزکیه انبیا ، نیز در دو مرحله بیرون و اندرون دنبال میشود یعنی برای پاک شدن نفس و بارور شدن اعتقاد و عمل لازم است موانع و خار و خاشاک برطرف گردد موانعی که مربوط به اعضا ء و قلب است یا به تعبیر صریح از گناهان بدنی و قلبی دور شود .

تزکیه نسبت به افعال همان ترک گناهان کبیره است و تا شخص از همه کبائر پرهیز نکند نباید انتظار داشته باشد اعمالش سودمند شود همانطور که در قرآن است خداوند تنها از پرهیزکاران می پذیرد ،

تزکیه نفس و پاکی اندرون را نیز شرط هدایت و سعادت دانسته و میفرماید :‌کسانی که ایمان آوردند و ایمانشان را به ستم نپوشاندند برای ایشانست امنیت و ایشانند راه یافتگان .

هر چه از حد اعتدال و راه راست تجاوز کند ظلم است ، اگر شخص چیزی را که عقل و شرع آنرا رذیله اخلاقی میداند داشته باشد هر چند مومن باشد و راه بجائی نمیرساند زیرا : ‌( ایمانش را با ستم پوشانیده است . )

در آیه ۸ سوره حشر میفرماید : ( کسی که بخل نفسش را جلوگیری کند پس ایشان رستگارانند ) ، می فهمیم اگر خدای نکرده شخص بخیل باشد از رستگاری بدور است هر چند مومن باشد و در روایتی مومن بخیل را به آتش نزدیکتر از کافر سخی دانسته است . بنابر این به خوبی دانسته میشود تا رذائل اخلاقی زدوده نشود کمال انسانیت و نجات حقیقی نصیب نمیگردد .

برنامه تزکیه و تعلیم پیغمبران را ائمه اطهار و سپس علماء عظام دنبال کردند و می کنند و از روایات وارده درباره ( فقیه عادل ) جهت تعلیم و تزکیه نیز فهمیده میشود که یکی بدون دیگری بی فایده است .

آری مرتبه دوم تقوی که پس ازانجام واجبات و ترک محرماتست پرهیزاز مکروهات و به جا آوردن مستحبات و همزمان با آن بیرون کردن اخلاق رذیله و آراسته شدن به صفات فاضله است ، به تعبیر آن شهید از عالم حیوانیت و زندگی بهیمه ای بیرون آمدن و در عالم انسانیت وحیات طیبه وارد شدنست .

تا شخص از خویهای ناشایستی چون کبر و حسد و بخل نرسته باشد کجا دست از عداوت و لجاج و خودداری از نفاق بر میدارد و تا دنیا دوستی از دلش بیرون نرفته باشد چگونه خدا دوستی او را بعادت و اطاعت وامیدارد و خلاصه تا از هوی و هوس و پیروی از آمال و شهوات رها نشده باشد کی بفکر آخرت و بستن بار سفر میافتد .

اینجاست که شهید محراب آیه الله دستغیب پس از کتاب گناهان کبیره به فکر تکمیل آن در مرتبه دوم تقوی افتاد و به تعبیر خودش ( قلب سلیم ) کلاس دوم این راه است .

این کتاب را در دو بخش عمده تنظیم کرده است ، ‌بخش اول در عقائد و بخش دوم در اخلاق . از آنچه باید نفس انسانی پاک باشد و به هر چه که بایستی آراسته شود با بیانی رسا و قلمی شیوا به رشته تحریر در آورده است .

خدایش رحمت کند که قلب سلیم خودش را در این کتاب نشان داده است ، بخوانید و آنوقت قضاوت کنید.